Wanneer er zorgen zijn over een kind, raakt dat vaak het hele gezin. Ouders zoeken steun, maar weten soms niet goed waar ze terecht kunnen. Welke hulp past dan? En wat betekent dat voor alle gezinsleden? In dit artikel vertelt zorgmanager Grietsje Keulen hoe Jeugd en Gezin gezinnen begeleidt bij opvoedvragen, zorgen over ontwikkeling of gedrag en situaties waar er meer aan de hand is. Niet voor niets zeggen we: it takes a village to raise a child. Daarom kijkt het team nooit naar het kind alleen, maar naar het hele gezin en de mensen eromheen.
“We kijken samen naar wat er speelt en zoeken samen naar oplossingen, niet tegenover ouders maar met hen.”
Hulp voor het hele gezin
“Jeugd en Gezin is een vorm van jeugdhulp,” begint Grietsje. “Maar we merkten dat de term jeugdhulp bij ouders vaak verwarring opriep. Ze dachten aan zware jeugdzorg en dat roept meteen beelden op van uithuisplaatsingen of gedwongen trajecten. Dat is niet wat wij doen.”
Daarom koos Bloezem Zorg Thuis bewust voor een andere naam: Jeugd en Gezin. Die laat beter zien waar het ons om gaat, namelijk begeleiding en behandeling dichtbij huis, gericht op het hele gezin. Geen zware jeugdzorg, maar een deskundig team dat samen met het gezin naar de situatie kijkt. “We stappen tijdelijk in het systeem van een gezin om naast ouders of opvoeders te staan en samen oplossingen te vinden,” vertelt Grietsje.
Ze vervolgt: “Soms ligt de hulpvraag bij het kind, soms bij de ouder, maar het één hangt altijd samen met het ander. We willen juist laten zien dat we naast gezinnen staan. We kijken samen naar wat er speelt en zoeken samen naar oplossingen, niet tegenover ouders maar met hen.”
Van opvoedvragen tot complexe gezinssituaties
Ondersteuning van Jeugd en Gezin is er voor gezinnen met kinderen van nul tot achttien jaar. Gezinnen kunnen er terecht met vragen waar ze al langere tijd mee rondlopen of situaties waarbij in een vroeg stadium steun wordt gezocht, nog voordat problemen groter worden. “Dat kan gaan om opvoedvragen, gedragsproblemen of zorgen over de ontwikkeling van een kind,” legt Grietsje uit.
Maar de hulpvraag begint niet altijd bij het kind, ook ouders zelf kunnen de reden zijn dat er ondersteuning nodig is. “Stel dat een ouder autisme heeft en moeite heeft met structuur. Dat kan invloed hebben op de opvoeding en op de interactie tussen ouder en kind,” vervolgt Grietsje. “Dan kijken we samen wat een gezin nodig heeft. We ondersteunen ouders in de afstemming op hun kind en versterken de ouder-kind-interactie: de manier waarop een ouder en kind op elkaar reageren, contact maken en elkaar begrijpen. We helpen om meer rust en voorspelbaarheid in het gezin te creëren. Daarbij houden we altijd oog voor zowel het kind als de ouders. Zo versterken we het gezin als geheel.”
Oog voor het hele plaatje
Het team ziet regelmatig gezinnen waar meerdere problemen tegelijk spelen. Denk aan zorgen over het gedrag van een kind, vaak in combinatie met andere uitdagingen zoals psychische problemen, geldzorgen, armoede of spanningen thuis. “Juist omdat problemen vaak op meerdere leefgebieden samenkomen, kijken we breed naar wat een gezin nodig heeft en hoe we daarin kunnen ondersteunen,” aldus Grietsje.
Ook voor gezinnen met een kind dat ernstig of langdurig ziek is, is er passende ondersteuning mogelijk. “Er zijn gezinnen waarin een kind een medische aandoening heeft die het hele gezinsleven beïnvloedt. Dan werken we nauw samen met onze kinderverpleegkundigen uit het team voor Medische Kindzorg.” Wanneer een ouder vooral zelf behoefte heeft aan praktische handvatten, kan er ondersteuning worden geboden vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Deze vorm van ondersteuning voor volwassenen verloopt via de gemeente.
Eerst goed begrijpen wat er speelt
Voordat er daadwerkelijk gestart wordt met behandeling of begeleiding vindt er uitgebreid onderzoek plaats. “Elk traject begint met een startfase,” vertelt Grietsje. “We onderzoeken wat er precies speelt. De eerste hulpvraag is vaak slechts een symptoom. We willen weten: waar komt dit probleem of dit gedrag vandaan? Wat ligt eronder? Wat maakt dat het nu niet lukt in dit gezin?”
Omdat elke situatie anders is, kijken in de startfase meerdere deskundigen mee. In dit multidisciplinaire team werken verschillende professionals samen die ieder vanuit hun eigen kennisgebied naar de situatie kijken. Zo is er altijd een systeemtherapeut en een gedragswetenschapper betrokken. Bij kinderen van nul tot zes jaar is er ook een IMH-consulent (Infant Mental Health) aanwezig, gespecialiseerd in de ontwikkeling van jonge kinderen.
“We brengen in kaart wie er allemaal belangrijk zijn in het leven van het kind en het gezin. We gebruiken hiervoor verschillende hulpmiddelen om onderlinge relaties, patronen en het familienetwerk van het gezin in beeld te brengen. Maar het belangrijkste is dat we met het gezin in gesprek gaan. Dan komen er één of meer doelen uit en daar gaan we mee aan de slag.”
Ondersteuning op maat: thuis, op school of op locatie
Op basis van het onderzoek maakt het definitieve behandelteam een plan op maat. “Dat kan behandeling of begeleiding zijn, therapie of een combinatie. Met elkaar bepalen we wat het gezin nodig heeft. Zoals een systeemtherapeut en een pedagogisch medewerker samen, zodat we zowel de onderliggende patronen als de praktische kant kunnen aanpakken.”
Zo’n brede aanpak vraagt nauwe samenwerking. “Wat ons kenmerkt, is dat we altijd integraal werken,” zegt Grietsje. “We kijken niet naar één probleem, maar naar het geheel. Daarbij zijn de lijnen naar andere disciplines kort, waardoor we snel kunnen schakelen als er meer nodig is.”
Het prettige daaraan is dat hulp altijd in de buurt wordt gegeven. “Meestal gewoon thuis,” volgens Grietsje. “Daar speelt het leven zich af. Op school kan ook, als dat handiger is of bij ons op locatie als we met meerdere betrokkenen willen overleggen.” Bij gescheiden ouders kiest het team soms bewust voor een neutrale locatie. “Dan is het makkelijker om met elkaar in gesprek te gaan.”
Zo kort als mogelijk, zo lang als nodig
Hoelang een traject duurt, is moeilijk te voorspellen. “Dat hangt af van de situatie,” zegt Grietsje. “Een behandeling duurt meestal zes tot twaalf maanden. Begeleiding kan langer duren, omdat herhaling en oefenen hiervoor belangrijk zijn. Een verandering teweegbrengen kost tijd. Maar we willen er nooit langer zijn dan nodig. Ons uitgangspunt is altijd: we zijn voorbijgangers. We willen gezinnen zo snel mogelijk weer zelfstandig verder laten gaan.”
“Ons uitgangspunt is altijd: we zijn voorbijgangers. We willen gezinnen zo snel mogelijk weer zelfstandig verder laten gaan.”
Soms blijft het contact op de achtergrond bestaan, vertelt ze. “Er zijn gezinnen die later opnieuw aankloppen, bijvoorbeeld bij een volgende zwangerschap of wanneer kinderen een nieuwe fase in gaan. Dan is het fijn dat er meteen vertrouwd contact is.”
Voor ouders is het goed om te weten dat de meeste hulp wordt vergoed. “Onder de Jeugdwet zijn er geen kosten,” legt Grietsje uit. “Bij volwassenen die via de Wmo hulp krijgen, geldt een eigen bijdrage die door het Centraal Administratie Kantoor (CAK) wordt berekend en geïnd. Die bespreken we altijd vooraf. We willen niet dat mensen afzien van hulp omdat ze bang zijn voor onverwachte kosten.”
Zelf samen verder
Aan het einde van het gesprek vat Grietsje het eenvoudig samen: “Ieder gezin is anders en de oplossing ziet er voor iedereen anders uit. Maar het doel is vaak hetzelfde: zelf weer samen verder kunnen. Soms helpt een klein steuntje al om weer lucht te krijgen in een gezin. Dat is wat we doen. Wij stappen tijdelijk in het systeem van een gezin om naast ouders te staan. En als het weer gaat, stappen we er weer uit.”
“Soms helpt een klein steuntje al om weer lucht te krijgen in een gezin.”
Met Jeugd en Gezin staat Bloezem Zorg Thuis voor zorg die warm, deskundig en dichtbij is. Samen, tot het gezin weer op eigen kracht verder kan.