Van idee naar landelijk zorgconcept
In tien jaar tijd groeide Ziekenhuis op Wielen uit tot een landelijk erkend zorgconcept. Een decennium waarin veel veranderde: Allerzorg werd Bloezem, en Ziekenhuis op Wielen werd een samenwerking die inmiddels verder reikt dan één organisatie. Wat bleef, is de bevlogen inzet van verpleegkundig specialist Jessica Bakker, die er vanaf het eerste uur bij was. Samen met haar collega Anja Hulzinga, ook verpleegkundig specialist en sinds 2017 betrokken, blikt ze terug op tien jaar over muren kijken.
Jessica herinnert zich de begintijd van Ziekenhuis op Wielen nog goed. ‘We zagen bij Allerzorg zoveel potentie in Ziekenhuis op Wielen, dat we een klein kamertje hadden gehuurd in een gezondheidscentrum in Hilversum’, vertelt ze. ‘Van daaruit konden we naar onze patiënten rijden, of zij konden ons bezoeken. We zaten er helemaal klaar voor. We mochten dermatologische klachten behandelen, we mochten medicatie voorschrijven…’ Ze lacht: ‘Maar er kwam geen kip. Niemand. En dat duurde best een tijd. Tot de dag dat we contact kregen met een specialist ouderengeneeskunde in Amersfoort, die patiënten naar ons doorverwees en verzocht om diensten in het verpleeghuis te komen doen. Toen begon het balletje te rollen. Van daaruit breidden we uit naar meerdere verpleeghuizen, huisartsen en uiteindelijk de hele regio. En inmiddels is Ziekenhuis op Wielen dus een landelijk erkend zorgconcept.’
Van pionieren naar vaste waarde
Wat begon met twee verpleegkundig specialisten, is inmiddels een team van zeven. Plus vier nieuwe collega’s in opleiding tot verpleegkundig specialist. ‘Ziekenhuis op Wielen heeft nu een stevige basis’, zegt Anja. ‘En dat merken we. Steeds meer patiënten en verwijzers weten ons te vinden. Onze functie – verpleegkundig specialist – is ook veel bekender geworden in die tien jaar. Dat is leuk om te zien. Maar het was echt pionieren hoor. De zorg van Ziekenhuis op Wielen paste niet bepaald in het eerste- of tweedelijnsmodel.’ Jessica vult aan: ‘Dat klopt. Maar Bloezem gaf ons de ruimte en het vertrouwen om te doen wat nodig was om onze visie tóch van de grond te krijgen.’
Zorg hoeft niet gebonden te zijn aan muren
Die visie, dat zorg niet gebonden hoeft te zijn aan muren, is volgens haar echt de reden dat Ziekenhuis op Wielen kon ontstaan. Ze is nog altijd trots op de rol van Bloezem als grondlegger. Net als Anja, die pasgeleden nog op bezoek was bij een klein jongetje met ernstige, terugkerende drukplekken. ‘In het ziekenhuis konden de artsen de situatie niet goed inschatten’, vertelt zij. ‘Ik ging daarom bij het gezin thuis langs, en zag al snel wat er aan de hand was. Je moet weten dat dit jongetje al jaren ziek is. Maar in de tussentijd was hij wel gegroeid én veel te zwaar geworden voor het matras waar hij op lag. Daarbij lag hij constant op zijn linkerzij in bed. Zijn moeder deed alles goed, maar had gewoon niet de juiste middelen om hem te helpen. Door bij mensen thuis te komen, zie je pas het échte verhaal.’
‘Op zulke momenten ben ik ongekend dankbaar voor het bestaan van Ziekenhuis op Wielen. De inzet van Ziekenhuis op Wielen laat zien hoe zorginnovatie en samenwerking hand in hand kunnen gaan. We leveren specialistische zorg thuis aan kwetsbare patiënten, vaak in complexe situaties. En ik vind het heel bijzonder dat wij daar als verpleegkundig specialisten een sleutelrol in kunnen spelen: als regiebehandelaar, als brug tussen eerste en tweede lijn, en als aanjager van passende zorg op de juiste plek.’
Thuis, in woonzorgcentra of instellingen
Ziekenhuis op Wielen brengt zorg dus letterlijk naar mensen toe. Niet alleen thuis, maar ook in woonzorgcentra of verpleeghuizen. ‘Voor veel van onze patiënten is een ziekenhuisbezoek te moeilijk’, legt Jessica uit. ‘Bijvoorbeeld omdat zij kampen met multiproblematiek, bedlegerig zijn of slecht ter been. Wij kunnen dan heel veel ziekenhuiszorg thuis bieden – van wondzorg en dermatologische behandelingen tot kleine chirurgische ingrepen, zoals biopten of excisies van kleine huidtumoren. We hebben letterlijk een klein ziekenhuis bij ons. Daarbij werken we altijd in verbinding met de betrokken wijkverpleging, huisartsen en ziekenhuizen. Dat is een grote kracht.’
Onmogelijk bestaat niet
Dat ‘Ziekenhuis op Wielen’ tien jaar geleden revolutionair was, beseffen Anja en Jessica nog steeds. Jessica: ‘We hebben dezelfde mentaliteit behouden. We geloofden destijds niet in onmogelijkheden en dat doen we nog steeds niet. Als iemand niet naar het ziekenhuis toe kan, dan zorgen wij dat het ziekenhuis naar hen komt.’
De voorbeelden daarvan zijn talloos. Anja vertelt over een man op Urk met grote huidtumoren, die door Parkinson nauwelijks nog uit bed kon komen. ‘Hij wilde niet meer behandeld worden en zijn familie was het daarmee eens. Waarom dan iemand nog naar het ziekenhuis slepen? Ik kom af en toe langs, monitor de huidaandoeningen, en geef zalf om het rustig mogelijk te houden. De patiënt en zijn vrouw kennen de risico’s en zijn tevreden zo. We ontlasten zo niet alleen het ziekenhuis, maar brengen ook rust in het gezin.’
Niet alleen de locatie, maar ook de snelheid van handelen maakt een verschil. Jessica vertelt over een oudere man met een wond aan zijn onderbeen. ‘We werden benaderd door zijn huisarts. Die vertelde dat de patiënt enkele weken moest wachten op een ziekenhuisafspraak. Wij konden meteen komen en zagen beginnende wondroos en hebben direct antibiotica voorgeschreven. Tegen de tijd dat deze meneer eindelijk naar het ziekenhuis had gekund, was de wond al genezen.’
Landelijk zorgconcept dankzij beleidsregel NZa
Dankzij een beleidsregel Innovatie voor kleinschalige experimenten van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) kunnen inmiddels meerdere zorgorganisaties Ziekenhuis op Wielen aanbieden. ‘Het is uitgegroeid tot een landelijk zorgconcept dat door steeds meer zorgverzekeraars en partners wordt omarmd,’ vertelt Jessica. Naast Bloezem bieden nu ook organisaties als Vérian, Icare en QualityZorg deze vorm van zorg aan. Of ze daar blij mee is? Jessica glimlacht: ‘Als je aan de wieg hebt gestaan van een nieuw concept, voelt het even alsof je je kindje moet loslaten. Maar juist dat maakt ons trots. Ziekenhuis op Wielen is verder gegroeid dan alleen Bloezem – en dat betekent dat steeds meer mensen in Nederland toegang krijgen tot de zorg waar wij écht in geloven.’
De toekomst op wielen
Jessica hoopt dat Ziekenhuis op Wielen een vanzelfsprekend onderdeel van de zorg wordt. ‘Dat we stap voor stap doorgroeien van een innovatieve pilot naar een vaste waarde in de Nederlandse zorg: toegankelijke, betaalbare en mensgerichte zorg, dicht bij huis. Dat mensen direct aan ons denken als ze specialistische zorg thuis nodig hebben.’ Ze glimlacht. ‘Met Ziekenhuis op Wielen zijn we letterlijk mobieler – op wielen, maar ook in ons hoofd. In een ziekenhuis heb je soms maar tien minuten voor een patiënt. Wij hebben de tijd om te luisteren, om er te zijn. Want niet alles draait om genezen; soms gaat zorg om kwaliteit van leven. Wij vragen altijd: wat wil iemand nog? Wat is belangrijk voor die persoon? En daar stemmen we onze zorg op af. En dat doen we niet in ons eentje. Door intensieve afstemming met huisartsen, ziekenhuizen, VVT-organisaties en andere zorgpartners, ontstaat een netwerk waarin de patiënt centraal staat en zorg naadloos op elkaar aansluit. Dat vraagt om lef, vertrouwen en een gedeelde visie op toekomstbestendige zorg.’
Meer regio’s en nieuwe ziektegebieden
Na alle successen van de afgelopen tien jaar hoopt ook Anja dat het concept zich verder uitbreidt. ‘Ziekenhuis op Wielen richt zich nu vooral op dermatologie en wondzorg, maar wie weet… straks ook op oncologie of cardiologie? Dat zou fantastisch zijn,’ zegt ze. Ze denkt even na en glimlacht. ‘Tien jaar geleden geloofden we dat er meer mogelijk was – en dat doen we nog steeds. Wij geloven dat dit zorgconcept niet alleen bijdraagt aan betere zorguitkomsten, maar ook aan werkplezier en professionele ontwikkeling van verpleegkundig specialisten. Ziekenhuis op Wielen is een inspirerend voorbeeld van hoe zorg anders en beter georganiseerd kan worden. En we kunnen nog zoveel meer bereiken, zolang we blijven doen wat we altijd hebben gedaan: over muren heen kijken.’